วัดพระมหาธาตุฯ เป็นวัดที่ได้รับสถาปนาขึ้นเป็นวัด "หลวง" เมื่อ 30/09/2458 (ชนิดวรมหาวิหารชั้นเอก) เดิมไม่มีพระภิกษุจำพรรษา ในรัชสมัย ร,6 ได้รับสั่งให้สมเด็จพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้ายุคลฑิฆัมพร  กรมหลวงลพบุรีราเมศวร  ครั้งดำรงตำแหน่ง  "อุปราชมณฑลปักษ์ใต้"  นิมนต์พระสงฆ์จากวัดเพชรจริกมาจำพรรษาในปี 2548  มีเนื้อที่ 31 ไร่ 2 งาน

          มีพระบรมธาตุเจดีย์ที่บรรจุในพระบรมสารีริกธาตุ  ธาตุฟันของพระพุทธเจ้า (ทันตธาตุ)  ได้ถูกอัญเชิญมาจากทางตอนใต้ของอินเดีย (เมืองทนตบุรี)  ในปีพุทธศักราช 852  โดยเก็บรักษาไว้ในสถูปรูปทรงสี่เหลี่ยม  ไว้ที่หาดทรายแก้ว... กาลเวลาล่วงเลยมาถึงปีพุทธศตวรรษที่  10 ไดมีผู้คนอพยพเข้ามาทำการค้าขาย  ทำให้ความเจริญรุ่งเรือง  มีการปกครอง  มีการค้า  และศาสนาขึ้น  ได้พัฒนาเป็นระบบกษัตริย์  และพระพุทธศาสนานิกายมหายาน  พระสถูปนั้นก็ได้เปลี่ยนรูปแบบเป็นพระเจดีย์ "มหายาน"  (รูปทรงคล้ายๆ กับพระบรมธาตุที่เมืองไชยา  สุราษฎร์ธานี)  ทำให้ดินแดนแถบนี้ได้มีผู้คนอพยพมาอาศัยอย่างหนาแน่น  เรียกแคว้นนี้ว่า  "ตามพรลิงค์"

          ลุถึงปีพุทธศตวรรษที่  17 .ในสมัยพระเจ้าจันทรภานุ  สถาปนาเป็นกษัตริย์  ได้มีแว่นแคว้นไปทั่วทุกทิศ  ได้มีการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา  "นิกายหินยาน"  เข้ามาเผยแพร่แทนนิกานมหายานที่เสื่อมลง  เมื่อมีพุทธศาสนิกชนเพิ่มขึ้น  ดินแดนในแถบนี้จึงได้ชื่อว่า "ดินแดนศรีวิชัย" (ชัยชนะเหนือพราหมณ์ )  เมืองที่ได้เปลี่ยนจาก "ตามพรลิงค์" เป็น "สิริธรรมนคร" หรือ "นครศรีธรรมราช" พระองค์จันทรภานุได้เป็นผู้อุปถัมภ์พระพุทธศาสนา  อาศัยความศรัทธาที่มีอยู่โดยทั่วไป  จึงได้บูรณะพระบรมธาตุเจดีย์ที่เป็นแบบเดิมเป็นเจดีย์ทรงลังกา  เพื่อเป็นที่ระลึกเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา  เป็นเกียรติ์แก่พระองค์  ทำให้พระองค์ได้รับการยกย่องเทียบเท่า  พระเจ้าอโศกมหาราช  แห่งอินเดีย  (พ.ศ.293)  เป็น  "พระเจ้าศรีธรรมโศกราช จันทรภานุ"  วัดพระมหาธาตุที่มีพระบรมธาตุเจดีย์  จึงสร้างขึ้นด้วยความศรัทธา  แห่งพระธรรมคำสอนในพระพุทธศาสนาอย่างยิ่งใหญ่ในยุคนั้น  จนถึงบัดนี้...

          องค์พระบรมธาตุเจดีย์  จึงเป็นโบราณสถานที่พุทธศาสนิกชน  ต้องปกปักรักษาให้มีความเจริญ  มั่นคงสืบไป  จึงเป็นหน้าที่ที่จะหวงแหนของชาวพุทธต่อไปในอนาคต  เยี่ยงบรรพชนในอดีต...

          ความสูงขององค์พระบรมธาตุเจดีย์  จากพื้นสู่ปลียอด  56 เมตร

          ทองคำที่ประดับเป็นพุทธบูชาเป็นทองคำเนื้อเก้า  น.น. 142,000 กรัม

          เศียรช้างที่รับน้ำหนักพระเจดีย์  22 เศียร

          พระพุทธรูป  นั่ง  ยืน  ที่ฐานพระบรมธาตุ  92 องค์

          พระพุทธรูปนั่ง  รอบๆ  พระระเบียง  137  องค์